يادداشت

بیانیه هیات داوران جشنواره جهان بدون مرز

بهقلم شیوای هنرشناس اندیشمند، استاد سیدکیارنگ علایی حسینی :

جهان بدون مرز نفس كشیدن در اتاقی است بی پنجره، بی در، بی دیوار.
خوابی است كه آرزوی دیرینه تروفوها، بارت‌ها، وارهل‌ها، اودون‌ها و زنجیره‌ی بزرگ و سخت به هم پیچیده‌ی بزرگانی كه با سخت كوشی و عشق «عكس» را در تاریخ زندگی بشری به عنوان رسانه‌ای مستقل و تاثیرگذار هویت بخشیدند، را یكجا با خود همراه كرده است.
چرا كه «عكس‌ها حاوی تجربه های زندگی ما هستند، بنابراین با هر عكسی كه می‌گیریم چیز جدیدی می‌آموزیم» (1)
جهان بدون مرز یعنی عكس نه در صفحات كتاب‌،
نه در پستوی عكاس‌خانه‌ها،
نه روی دیوار نمایشگاه‌ها،
نه در گنجینه موزه‌ها،
جهان بدون مرز یعنی عكس؛ همین كنار دستمان.
یعنی عكس به مثابه عضوی از خانواده مان.
كنار سفره نهار و شام.
یعنی عكس به مثابه هوا.
یعنی «همانطور كه وقتی راه می‌رویم به پاهایمان نمی‌اندیشیم، به همین سان با عكاسی چنان انس بگیریم كه گویی امتداد وجود ماست» (2)
جهان بدون مرز یعنی كنار زدن همه‌ی حصار‌هایی كه در راه صمیمیت با دنیای تصویر وجود دارد.
یعنی هم نشینی با عكس.
گفتگو با عكس!
یعنی: اصل حالت چطور است عكس؟
یعنی: می آیی با هم قدم بزنیم زیر این باران و هوای نمناك بهاری؟
یعنی تماشای 2371عكس رسیده به عنوان نمونه‌هایی از یك فعالیت تازه متولد شده‌ی عكاسانه در ایران كه آن را به نام عكاسی سایبری می‌شناسیم.
یعنی
« آنكه نور از سر انگشت زمان برچیند
می‌گشاید گره پنجره ها را با آه » (3)

حقیقت آن است كه ما می‌خواهیم از عكس لذت ببریم.
ما قطعه‌ای موسیقایی گوش می‌كنیم و از آن لذت می‌بریم. ما غزلی را می‌خوانیم و آن‌قدر در كوچه‌های رمزآلود معنا در آن جاری می‌شویم كه دوست داریم آن غزل را مدام تكرار كنیم. ما فیلمی را بر پرده می‌بینیم و به خاطر سرنوشت محتوم آدم‌های فیلم می‌گرییم.
اما در برابر عكس چه می‌كنیم؟
در برابر عكس چه رفتاری باید بكنیم؟
آیا تا كنون به آداب «عكس دیدن» اندیشیده‌ایم؟
ما چگونه می‌توانیم میزبان این فشرده‌ترین شكل تجسمی از تناسبات، خطوط، آرایش‌ها، فرم‌ها، هندسه، و آن‌گاه از پس همه‌ی این‌ها « احساس» باشیم؟
حقیقت آن است كه عكس از پس این «احساس» ما را به جای دیگری رهنمون می‌كند. پی خوابی شاید، پی نوری، به سرزمین دیگری كه تا كنون با مرزهای آن غریبه بوده‌ایم. پی چیزی به نام «ادراك». عكس، همین عكس سادهِ سادهِ سادهِ ساده، گوش ما را می‌گیرد و حلقه به گوش در خانه خدا می‌كند.
اگر این‌گونه نبود پس چرا دلتنگی‌هایمان را با عكس قسمت می‌كنیم؟
اگر اینگونه نبود پس چرا عكس عزیزانمان را در كیف‌مان می‌گذاریم یا آن‌ها را قاب می‌كنیم؟
اگر این‌گونه نبود پس چرا برای عكس مادربزرگ – كه دیگر در میان‌مان نیست – گریه می‌كنیم؟
اگر اینگونه نبود پس چرا دست‌مان را روی صفحه كریستالی LCD می‌كشیم، انگار كه دست بر شیارها و خطوط هفتاد ساله صورت مادربزرگ كشیده‌ایم.
از عكس بیش از این چه می‌خواهیم؟

« كجاست جشن خطوط؟
نگاه كن به تموج
به انتشار تن من
من از كدام طرف می‌رسم به سطح بزرگ؟
كجا حیات به اندازه‌ی شكستن یك ظرف دقیق خواهد شد؟
كجا هراس تماشا لطیف خواهد شد؟ » (4)

عكاسی به ما یاد داد كه می‌توان دنیا را ساده‌تر تماشا كرد.
یاد داد كه هنر می‌تواند چیز بعیدی در گنجینه‌های نفیس كتابخانه‌ها نباشد، یاد داد كه هنر می‌تواند از جنسی نزدیك و در دسترس ما باشد. یاد داد كه می‌توان جور دیگری هم از دنیا لذت برد، « می‌توان در آزمونی سرخوشانه، اشیاء دور و بر را بررسی كرد و در پی هر كشف و عرضه‌ی دوباره، مخاطب را نیز با خود شریك كرد. عكاسی شاید این باشد كه خرده ریزه‌های زندگی را ابعاد تازه‌ای ببخشیم!» (5)

جهان بدون مرز بی ادعا و ساده، گام مطمئنی را در توجه به عكاسی سایبری بر‌می‌دارد.
هیات داوران در دو جلسه داوری كه جمعا نه ساعت به طول انجامید، 2371 قطعه عكس رسیده از417 عكاس و 106 پایگاه اینترنتی را بررسی كرد. كاوش عكس‌های رسیده به این جشنواره واقعیتی را در باب عكس در رسانه اینترنت نشان می‌دهد. این‌كه زبان بصری در این سال‌ها به یمن حضور موثر و پر تعداد عكس رشد چشم‌گیری داشته است، سهولت دسترسی به دنیای عكس از حوزه‌ها، دسته بندی‌ها، و جریان‌های فكری مختلف و متنوع در فضای سایبر و آن‌گاه كم شدن فاصله‌ی عكاسان حرفه‌ای و آماتور در این فضا، نوید اتفاقی شگرف را در عرصه عكاسی می‌دهد. در تمام تاریخ هنرهای تصویری هیچ هدفی والاتر از شریك كردن ساده و صمیمی مخاطب در دنیای تصویر نبوده است. این‌كه اعضای خانواده بتوانند به سادگی و با كم‌ترین هزینه به دنیای اشرافی و دور از دسترس تصویر وارد شوند و تصویر را به عنوان عضوی از خانواده‌ی خویش تصور كنند. این هدف نه تنها برآورده كه حالا شاهد مشاركت آماتورترین عكاسان در ساختن دنیای جدیدی هستیم كه پایه‌های آن را «تصویر» تشكیل می دهد.
اما در بررسی پایگاه‌های اینترنتی ثبت نام شده چند مساله به عنوان دغدغه‌های اصلی این بخش مورد نظر است كه به اجمال به آن اشاره می‌كنیم:
– كم رنگ و بی هدف بودن فعالیت در عرصه نظری عكاسی.
– اصرار نویسندگان و مدیران وبلاگ‌های عكاسی به انتشار مطالب بازنشر شده و غیر تالیفی.
– اطناب در مطالب منتشر شده در محیط وب كه خارج از حوصله‌ی مخاطب امروزی است.
– انتشار و كپی بی هدف مطالب آموزشی در وب از كتب و جزوات منتشر شده.
– عدم پرداختن به جایگاه عكس به عنوان رسانه‌ای اطلاعات دهنده و آگاهی بخش در وب.
هیات داوران پس از بررسی دقیق پایگاه‌های اینترنتی شركت كننده و با در نظر گرفتن ویژگی‌هایی چون شناخت رسانه‌ی عكس، استفاده‌ی مناسب از عكس به عنوان یك عنصر روایی، تالیفی بودن مطالب، برخورداری از تداوم و لحنی مشخص در فعالیت دراز مدت در وب، شش پایگاه اینترنتی را شایسته تامل و نامزد عنوان «بهترین پایگاه اینترنتی» می‌داند. این نامزد‌ها هر یك برخوردار از یكی از خصوصیات ذكر شده یا اجماعی از آنان‌اند:

وبسایت روشن نوروزی

وبلاگ یادداشتهای یك سرباز معلم جنوبی
وبلاگ نازنین طباطبایی یزدی
وبلاگ ساسان فهیمی
وبلاگ عكس بازی
وبسایت احسان رافتی

در پایان لازم است به تلاش‌های خودجوش، فردی و ارزشمند آقای «علی سالم» در راه اندازی سایت propicnet.com و اعتلای اهداف آن در كمتر از یك و نیم سال فعالیت – كه برپایی این جشنواره نمونه‌ای از این رشد است – اشاره كرد و جای خالی حامیان بسیاری را از این حركت فرهنگی گوشزد كرد.

با نیك اندیشی و آرزوی مهر برای همه‌مان
اما براستی كدام راه ما را می‌بَرد به باغ فواصل؟

برگزیدگان
رتبه اول: روشن نوروزی – تهران
رتبه دوم: سمانه کاملی – مشهد
رتبه سوم: فیروزه جمعه پور – تربت حیدریه
تقدیر: محمد ادیبی – مشهد
تقدیر: امیر حسامی نژاد – قم
پایگاه اینترنتی برتر: محمدعلی میرزایی – تهران
پایگاه اینترنتی تقدیر شده: ساسان فهیمی – تربت حیدریه

هیات داوران: دكتر نعما محمدیان روشن، كیارنگ علایی، سیدمجتبی خاتمی
فروردین 1389

یک دیدگاه در ”بیانیه هیات داوران جشنواره جهان بدون مرز

  1. پینگ‌بک: شگفت بچه » بایگانی » دو سفر جذاب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *